Finnska lífeyriskerfið

Finnska lífeyriskerfið skiptist í tvennt: starfstengdan lífeyri sem aflað er með því að vinna í Finnlandi, og lífeyri úr almannatryggingasjóði sem tengist búsetu í Finnlandi.

Bæði starfstengdur lífeyrir og lífeyrir úr almannatryggingasjóði getur verið greiddur í formi ellilífeyris, örorkulífeyris, endurhæfingarstyrks og fjölskyldulífeyris. Frá og með árinu 2017 hefur einnig verið hægt að fá starfstengdan lífeyri greiddan að hluta sem ellilífeyri og starfsferilslífeyri.

Viljir þú vita meira um ellilífeyri þinn skaltu skoða síðuna Ellilífeyrir í Finnlandi.

Vinnuveitanda er skylt að tryggja starfsfólk sitt og sjálfstætt starfandi einstaklingum er skylt að tryggja sig hjá lífeyrisstofnun. Slíkar stofnanir eru lífeyristryggingafélög og lífeyrissjóðir. Fyrir sumar starfsgreinar eru sérstakir lífeyrissjóðir. Nánari upplýsingar eru á síðunni Työeläke.fi.

Bæði vinnuveitandi og launþegi greiða í starfstengdan lífeyrissjóð. Vinnuveitandi dregur lífeyrisgreiðslur launþega frá launum hans og leggur inn í lífeyrissjóð. Ef þú ert sjálfstætt starfandi sérð þú um að greiða í þinn lífeyrissjóð. Mismunandi lífeyrislög gilda um lífeyristryggingar fyrir mismunandi hópa fólks. 

Lífeyrisþegi fær allan sinn starfstengda lífeyri greiddan frá sömu lífeyrisstofnun þó að hann hafi starfað á fleiri en einum vettvangi og verið tryggður hjá fleiri en einni stofnun á starfsævinni. Nánari upplýsingar um starfstengdan lífeyri eru hér fyrir neðan.

Að afla sér starfstengdra lífeyrisréttinda í Finnlandi

Finnskir launþegar byrja að afla sér lífeyrisréttinda við 17 ára aldur og sjálfstætt starfandi einstaklingar við 18 ára aldur.

Í ársbyrjun 2017 voru gerðar umbætur á finnska lífeyriskerfinu sem fela í sér að launþegar og sjálfstætt starfandi safna nú lífeyrisréttindum sem nemur 1,5 prósenti af árstekjum. Árin 2017–2025 eru hugsuð sem aðlögunartími og á því tímabili mun fólk á aldrinum 53–62 ára safna sér réttindum árlega sem nema 1,7 prósenti af árstekjum.

Þegar einstaklingur fer á lífeyri eru áunnin réttindi leiðrétt með lífslíknastuðli sem lagar greiðslurnar að auknum lífslíkum. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði Työeläke.fi.

Lífeyrir úr almannatryggingasjóði er tengdur búsetu. Réttur til slíks lífeyris og upphæð hans er þannig háð því hve lengi lífeyrisþeginn hefur verið innan finnska almannatryggingakerfisins, með öðrum hve lengi hann hefur búið í Finnlandi, svo og öðrum lífeyristekjum hans. Umsjón með lífeyrisgreiðslum úr almannatryggingasjóði hefur finnska almannatryggingastofnunin (Kansaneläkelaitos eða Kela). Nánari upplýsingar eru á vefsvæði Kela.

Ekki er hægt að flytja áunnin lífeyrisréttindi á milli landa áður en lífeyristaka er hafin. Hafir þú starfað í Finnlandi og áunnið þér lífeyrisréttindi samkvæmt finnskum lífeyrislögum, þá er áunninn lífeyrir þinn greiddur frá Finnlandi til annars lands þegar þú ferð á eftirlaun. Hafi starfstímabil þitt í Finnlandi verið stutt verður tekið tillit til þess með því að beita reglunni um samlagningu lífeyristímabila. Nánari upplýsingar eru á vefsvæði Your Europe.

Ef þú þiggur lífeyri frá Finnlandi og flytur til annars norræns lands áttu áfram rétt á að fá sömu upphæð starfstengds lífeyris og fyrir flutninginn. Viðbótarbarnabætur frá Kela eru greiddar sem fjölskyldustyrkur í samræmi við ESB-reglugerð  til einstaklinga sem fá starfstengdar lífeyrisgreiðslur frá Finnlandi.

Lífeyrir úr almannatryggingasjóði, lágmarkslífeyrir og húsnæðisstyrkur lífeyrisþega er aðeins greiddur þeim sem hafa búsetu í Finnlandi. Fólk sem þiggur lífeyri úr almannatryggingasjóð og lágmarkslífeyri getur þó dvalið tímabundið í öðru landi án þess að fyrirgera lífeyrisrétti sínum.

Nánari upplýsingar um að fá finnskan lífeyri til annarra landa eru á vefsvæði Kela.

Auk lögbundins lífeyrissparnaðar er hugsanlegt að þú aflir þér valkvæðs viðbótarlífeyrissparnaðar á vinnumarkaði. Fleiri leiðir eru í boði til að leggja fyrir til eftirlaunaáranna. Nánari upplýsingar um viðbótarlífeyri eru á vefsvæði finnsku lífeyristryggingamiðstöðvarinnar (Eläketurvakeskus).