Ellilífeyrir í Finnlandi

Suomen vanhuuseläke
Hér eru upplýsingar um ellilífeyri í Finnlandi. Þær upplýsingar sem hér koma fram eiga einnig við Álandseyjar.

Ellilífeyrir í Finnlandi er að megninu til starfstengdur lífeyrir sem fók hefur aflað á starfsferli sínum. Sé starfstengdur lífeyrir einstaklings óverulegur eða ekki til staðar getur hann fengið lífeyri úr almannatryggingasjóði og hugsanlega lágmarkslífeyri, en þeir greiðast sem fyrr segir úr búsetutengdum sjóðum.

Á þessari síðu eru upplýsingar um þann ellilífeyri sem greiddur er í Finnlandi. Nánari upplýsingar um aðrar tegundir lífeyrisgreiðslna í Finnlandi eru á sérstakri síðu um finnska lífeyriskerfið.  

Átt þú rétt á að fá ellilífeyri í Finnlandi?

Rétti til ellilífeyris er aflað með vinnu sem launþegi eða verktaki. Launþegum og verktökum er skylt að greiða í lífeyrissjóð af launum sínum. Fræðafólk og listafólk sem fjármagnar vinnu sína með styrkfé safnar einnig í lífeyrissjóð. Lífeyrir nemur tiltekinni prósentutölu af starfstekjum ár hvert. Hafir þú áður áunnið þér lífeyrisréttindi í Finnlandi færðu lífeyrinn greiddan óháð búsetulandi.

Réttur til lífeyrisgreiðslna úr finnskum almannatryggingasjóði byggir á búsetu í Finnlandi. Til að fá lífeyri úr almannatryggingasjóði þarft þú að hafa búið í Finnlandi í að minnsta kosti þrjú ár eftir 16 ára aldur. Hafir þú verið almannatryggður í öðru ESB/EES-landi eða Sviss fyrir flutning til Finnlands er hægt að taka þann tíma með í reikninginn. Fólk sem býr í öðrum ESB/EES-löndum og Sviss, en heyrði áður undir finnska almannatryggingakerfið, getur einnig fengið lífeyri úr finnskum almannatryggingasjóði.

Annar lífeyrir og bætur sem umsækjandi kann að þiggja mega ekki fara yfir ákveðna upphæð. Upphæð lífeyris úr almannatryggingasjóði ákvarðast af því hve lengi umsækjandi hefur búið í Finnlandi. Hafi hann ekki búið í Finnlandi að minnsta kosti 80 prósent tímabilsins milli 16 og 65 ára, skerðist lífeyririnn í hlutfalli við þann tíma sem búið var erlendis. Auk annars lífeyris og bóta hafa fjölskylduaðstæður áhrif á upphæð lífeyris.

Einstaklingum búsettum í Finnlandi er tryggður lágmarkslífeyrir, sem finnska almannatryggingastofnunin (Kansaneläkelaitos eða Kela) greiðir. Þú getur átt rétt á lágmarkslífeyri ef allar aðrar lífeyrisgreiðslur sem þú færð eru samanlagt undir tilteknu marki.

Hvenær er hægt að hefja töku ellilífeyris í Finnlandi?

Ellilífeyrisaldur

Efri og neðri aldursmörk gilda fyrir mismunandi aldurshópa. Hægt er að hefja töku við lægsta ellilífeyrisaldur síns aldurshóps, 63–65 ára. Einstaklingar sem halda áfram að vinna eftir að lágmarksellilífeyrisaldri hefur verið náð geta haldið áfram að safna lífeyri fram að 68–70 ára aldri. Þeir sem ekki hefja lífeyristöku við lægsta ellilífeyrisaldur síns aldurshóps fá svokallaða frestunarhækkun ofan á lífeyrinn. Hægt er að hefja töku ellilífeyris þegar einstaklingur er hættur að vinna. Þó er hægt að halda áfram að vinna í öðru starfi eða sem verktaki.

Samkvæmt umbótum sem gerðar voru á finnska lífeyriskerfinu árið 2017 hækkar aldursmarkið smám saman.

Ellilífeyrisaldur almannatrygginga 

Ellilífeyrisaldur almannatrygginga er 65 ár fyrir einstaklinga fædda 1965 eða fyrr. Fyrir einstaklinga fædda eftir 1965 er ellilífeyrisaldur almannatrygginga persónubundinn, eins og kveðið er á um í lögum um starfstengdan lífeyri.

Einnig er hægt að fara snemma á ellilífeyri úr almannatryggingasjóði, en þá er lífeyririnn skertur sem því nemur. Nánari upplýsingar um það að hefja töku ellilífeyris snemma eru neðst á þessari síðu.

Hvernig sækirðu um ellilífeyri frá Finnlandi?

Ef þú býrð í Finnlandi

Ef þú býrð í Finnlandi geturðu sótt um bæði starfstengdan lífeyri og lífeyri úr almannatryggingasjóði með sömu ellilífeyrisumsókn. Þú getur fyllt út rafræna umsókn á þjónustuvefnum Työeläke.fi, á þjónustuvef þíns lífeyrissjóðs eða á þjónustuvef Kela. Einnig er hægt að fá umsóknareyðublað hjá Kela, lífeyrissjóðum og finnsku lífeyristryggingamiðstöðinni (Eläketurvakeskus). Í sömu umsókn er hægtóska eftirhefja töku lífeyris sem aflað var í öðru landi, en þá verður eyðublaðiðLiite U“ að fylgja með. Á því koma fram upplýsingar um störf og búsetu í öðru landi. Hafir þú starfað í öðru landi borgar sig að sækja um 6 mánuðum áður en þú hefur hugsað þérhefja töku lífeyris.

Ef þú býrð í öðru norrænu landi

Einstaklingar búsettir í öðru norrænu landi geta sótt um lífeyri frá Finnlandi um leið og lífeyri frá búsetulandinu. Einstaklingar sem ekki hafa náð ellilífeyrisaldri í búsetulandi sínu en vilja hefja lífeyristöku í öðru norrænu landi geta líka sótt um finnskan lífeyri gegnum lífeyrisstofnun í búsetulandinu.

Er hægt að fá finnskan lífeyri greiddan til annars norræns lands?

Starfstengdan lífeyri og lífeyri úr almannatryggingasjóði er hægt að fá greiddan til annars norræns lands. Húsnæðisstyrkur lífeyrisþega er þó ekki greiddur til annarra landa en Finnlands. Lágmarkslífeyrir er aðeins greiddur einstaklingum búsettum í Finnlandi. Lágmarkslífeyrisþegi getur þó dvalið tímabundið í öðru landi án þess að fyrirgera lífeyrisrétti sínum.

Hvernig er ellilífeyrir greiddur út eftir andlát?

Þegar ellilífeyrisþegi deyr stöðvast greiðsla ellilífeyris um næstu mánaðamót eftir andlátið. Ekkja/ekkill og börn undir lögaldri geta fengið fjölskyldulífeyri eftir hinn látna einstakling, en um hann þarf að sækja sérstaklega.

Hvernig færðu upplýsingar um þann lífeyri sem þú hefur safnað í Finnlandi?

Á yfirliti yfir starfstengdan lífeyri eru upplýsingar um starfstengdan lífeyri sem safnað hefur verið í Finnlandi. Ef þú ert með finnskan heimabanka geturðu notað aðgangsupplýsingarnar til að auðkenna þig á þjónustuvef Työeläke.fi og skoðað yfirlit yfir lífeyri þinn.

Ef þú býrð í Finnlandi geturðu líka pantað yfirlitið símleiðis frá þínum lífeyrissjóði eða frá lífeyristryggingamiðstöðinni (Eläketurvakeskus) í síma 029 411 2110. Yfirlitið verður sent á heimilisfang þitt samkvæmt þjóðskrá.

Ef þú býrð í öðru landi en Finnlandi og heimilisfang þitt þar er skráð í finnsku þjóðskrána geturðu einnig pantað yfirlit yfir starfstengdan lífeyri símleiðis í +358 29 411 2110. Einnig er hægt að panta yfirlit bréfleiðis á póstfanginu Eläketurvakeskus, 00065 Eläketurvakeskus, Finland, eða gegnum faxnúmerið +358 29 411 2595. Í bréfinu þurfa að koma fram nafn þitt, heimilisfang og finnsk kennitala, auk undirskriftar þinnar.

Skattlagning ef þú býrð í öðru landi en þiggur lífeyri frá Finnlandi

Upplýsingar um skattlagningu lífeyris eru á vefsvæði norrænu skattagáttarinnar.

Vinna samhliða töku ellilífeyris

Launþegar þurfa að hætta í vinnu sinni áður en þeir geta hafið töku ellilífeyris. Verktakar þurfa ekki að hætta starfsemi til þess að geta hafið töku ellilífeyris. Þegar taka ellilífeyris er hafin er hægt að halda áfram að vinna, ýmist sem launþegi eða verktaki. Hægt er safna ellilífeyri áfram fram að 68–70 ára aldri.

Ellilífeyrir að hluta

Ellilífeyrir að hluta þýðir að lífeyrisþega er frjálst að vinna samhliða töku lífeyris. Starfshlutfalli eru ekki takmörk sett. Þó er ekki skylt að vinna. Ellilífeyri að hluta er hægt að taka með því að fara snemma á eftirlaun, við lægsta lífeyrisaldur eða síðar. Hægt er að fara snemma á eftirlaun að hluta við 61 árs aldur. Þá er hægt að fá greidd 25 eða 50 prósent af áunnum lífeyrisréttindum. Sé farið snemma á eftirlaun er lífeyririnn skertur. Ef farið er á ellilífeyri að hluta við lægsta lífeyrisaldur er hann ekki skertur.

Að hefja töku lífeyris úr almannatryggingasjóði snemma

Ef þú hefur töku starfstengds lífeyris fyrir 65 ára aldur og átt lítinn lífeyri inni, getur þú fengið ellilífeyri úr almannatryggingasjóði snemma. Þú getur valið um að hefja töku hans um leið og töku starfstengda lífeyrisins, eða bíða þangað til þú hefur náð ellilífeyrisaldri. Hefjir þú töku lífeyris úr almannatryggingasjóði áður en ellilífeyrisaldri er náð verður upphæðin skert sem því nemur, en annars ekki.

Þú getur hafið töku ellilífeyris snemma ef þú:

  • Hefur náð 63ja ára aldri og ert fædd/ur fyrir 1958 
  • Hefur náð 64ra ára aldri og ert fædd/ur á árunum 1958–1961.

Sé ellilífeyrir tekinn út snemma verða greiðslurnar lægri til frambúðar heldur en ef taka lífeyris hefði hafist við 65 ára aldur. Upphæðin lækkar um 0,4% fyrir hvern mánuð sem vantar upp á að þú náir 65 ára aldri. Hægt er að láta athuga fyrirfram hver upphæð ellilífeyris verður ef hann er tekinn snemma. Það er gert með því að biðja sína lífeyrisstofnun um yfirlit yfir áunnin réttindi í starfstengdum lífeyrissjóði. Á grundvelli þeirra upplýsinga metur Kela hvort viðkomandi eigi rétt á lífeyrisgreiðslum úr almannatryggingasjóði. Slíkt mat er þó ekki unnt að framkvæma fyrir einstaklinga sem hafa búið í öðrum löndum en Finnlandi.

Nánari upplýsingar

Spurning til Info Norden

Ef þú ert með spurningu skaltu fylla út eyðublaðið hérna:

ATH: Ef spurningin þín varðar afgreiðslu tiltekins máls eða umsóknar eða annarra persónulegra mála skaltu hafa samband við viðkomandi yfirvald.

Info Norden er upplýsingaþjónusta Norrænu ráðherranefndarinnar. Við gefum upplýsingar til fólks sem vill flytja, vinna, stunda nám, leita styrkjum eða hefja rekstur í öðru norrænu landi.
Leitaðu að skrifstofu Info Norden hérna