Norðurlönd og Eystrasaltslönd vilja vera í fararbroddi er ESB krefst öruggra rafrænna samskipta um víða Evrópu
André Jamholt was moderating the NOBID seminar 2026, arranged in Copenhagen.
André Jamholt stýrði umræðum á NOBID-málþinginu 2026 í Kaupmannahöfn.
Öll ESB-löndin verða að bjóða borgurum sínum upp á að minnsta kosti eitt ESB-samþykkt stafrænt veski fyrir aðfangadagskvöld þessa árs. Stafræna veskið mun gera fólki kleift að geyma og nota rafræn skilríki og önnur rafræn gögn á borð við ökuskírteini, prófskírteini og fyrirtækisgögn um víða Evrópu.
Mörg líta á þetta sem evrópska áskorun. Við í Norrænu ráðherranefndinni sjáum þetta sem tækifæri fyrir Norðurlönd og Eystrasaltslöndin. Tækifæri til að setja staðla og vera í fararbroddi, í stað þess að einungis fylgja á eftir. Hvers vegna? Því við vitum að þetta skiptir íbúa okkar miklu máli.
Áskoranir framundan
Eins og fulltrúar stjórnvalda og fyrirtækja á Norðurlöndum og í Eystrasaltslöndum á NOBID-málþinginu 2026 vöktu máls á er leiðin að sameiginlegu kerfi fyrir stafræna þjónustu í Evrópusambandinu ekki sú einfaldasta.
Til dæmis þurfa löndin að geta deilt nægilega miklum gögnum með öruggum hætti til að auðkenna borgara. Slíkt nefnist auðkennispörun (identity matching, IdM). Einnig þarf að vera til staðar vottunarkerfi til að tryggja að tæknilausnir fyrir stafræn veski séu öruggar og áreiðanlegar. Þá þróast tæknin og regluverkið á sama tíma, sem þýðir að markmiðin færast.
Góðu fréttirnar eru þær að ráðherrar á sviði stafvæðingar á Norðurlöndum og í Eystrasaltslöndum hafa sagt: „Gerum þetta!“. Eitt skýrt dæmi um þennan pólitíska vilja er fjármögnun Norrænu ráðherranefndarinnar á Nordic Baltic eID Project (NOBID-verkefninu), sem vinnur að bæði vottunarkerfum og auðkennispörun.
Meginmarkmið NOBID-verkefnisins er að gera íbúum svæðisins kleift að nota rafræn skilríki frá heimalandi sínu til að fá aðgang að rafrænni þjónustu í öðru landi á svæðinu. Auðkennispörun er lykilþáttur í því. Hún skiptir máli fyrir alla íbúa sem hafa, til dæmis, unnið erlendis og þurfa að nálgast lífeyri sinn í því landi.
Vinnan á vegum NOBID er í samræmi við yfirlýsingu ráðherra stafvæðingamála á Norðurlöndum og í Eystrasaltslöndunum, er þeir lýstu því yfir að hafa „einsett okkur að halda svæðinu í fremstu röð þegar kemur að stafvæðingu á opinberum vettvangi og að svæðið verði hið samþættasta í heimi í stafrænu tilliti árið 2030“.
