Norrænir og baltneskir ráðherrar stíga mikilvægt skref í átt til innleiðingar á stafrænum veskjum
Segjum að þú búir á Norðurlöndum eða í Eystrasaltsríkjunum en hafir stundað nám í Frakklandi og viljir fá rafrænan aðgang að prófskírteinunum þínum. Eða að þú búir í Lettlandi og viljir fá launaseðilinn þinn í rafrænt pósthólf. Í dag er erfitt að fá aðgengi að rafrænum þjónustum og gögnum á milli landa. Þessu vill ESB breyta og í lok næsta ár verða öll ríki að bjóða upp á að minnsta kosti eina örugga og áreiðanlega þjónustu fyrir auðkennisveski sem hægt er að nota á öllu svæðinu. Leiðin þangað er ekki einföld og tíminn er naumur en með nýsamþykktri ráðherrayfirlýsingu taka Norðurlönd og Eystrasaltsríkin höndum saman til að sigrast á þeim hindrunum sem eru í veginum.
Þessi yfirlýsing er mikilvægt skref í átt til þess að uppfylla framtíðarsýn okkar um að Norðurlönd verði sjálfbærasta og samþættasta svæði heims. Náið samstarf opinbera geirans og einkageirans skiptir sköpum þegar kemur að því að tryggja að rafrænar auðkennisþjónustur virki eins vel og séu eins notendavænar og kostur er, bæði fyrir almenning, fyrirtæki og yfirvöld.
Sameiginlegt vottunarkerfi
Í yfirlýsingunni skuldbinda norrænu og baltnesku löndin sig til þess að fela yfirvöldum í löndunum að koma á fót sameiginlegu vottunarkerfi fyrir stafræn veski. Vottunarkerfið á að tryggja að stafrænu veskin séu örugg og verndi friðhelgi og persónuupplýsingar notenda. Auk þess munu löndin sjá til þess að sömu kröfur séu gerðar varðandi tæknilegar lausnir og samræma þær til þess að draga úr umsýslu og auka hagkvæmni.
Innleiðing á stafrænum veskjum sem virka þvert á landamæri getur verið bylting fyrir okkur sem búum á Norðurlöndum og í Eystrasaltsríkjunum. Það verður auðveldara að ferðast, versla og lifa lífi sínu almennt. Við byggjum á margra ára samstarfi okkar og því regluverki sem nú þegar er til staðar og fögnum umræðum um það hvernig við höldum samstarfinu áfram á tölvuöld.
Tækifæri fyrir þjóðskrár
Ein af þeim hindrunum sem enn eru í vegi þess að tengja saman mismunandi stafræn veski frá löndunum felst í tengingunni við þjóðskrár landanna. Sé maður ekki í þjóðskrá annars lands getur maður ekki sannað að maður sé til og þar með ekki heldur auðkennt sig með rafrænum hætti.
Til þess að kerfin geti talað saman yfir landamæri þurfa löndin að innleiða það sem nefnist auðkennasamræming, þ.e. að hægt sé að sannreyna rafræn auðkenni eins lands í öðru landi. Ef við lítum aftur á dæmið sem vikið var hér að ofan, ef þú vilt nálgast franska prófskírteinið þitt og nota til þess innlenda auðkennið þitt, þá verður franska kerfið að geta tengt auðkennið þitt við það sem er vistað í franska kerfinu.
Löng hefð er fyrir samstarfi þjóðskráa á Norðurlöndum og í Eystrasaltsríkjunum. Þess vegna er nú tækifæri til þess að ganga skrefinu lengra og vinna að auknum gagnaskiptum á milli skránna. Nú þegar hefur verið komið á samstarfi á milli Finnlands og Svíþjóðar sem byggist á samstarfinu á milli Finnlands og Eistlands sem löng hefð er fyrir. Á fundi norrænna og baltneskra ráðherra stafvæðingarmála, þar sem yfirlýsingin var samþykkt, var rætt um að útvíkka þetta samstarf frekar svo það næði til annarra hluta Norðurlanda og Eystrasaltsríkjanna.
Auðkennasamræming er mikilvægt skref
Norrænu og baltnesku löndin eru á meðal þeirra landa heims sem lengst eru komin í stafrænni þróun. Við berum almennt mikið traust til þess að rafræn hjálpartæki séu örugg, áreiðanleg og skilvirk. Hinir norrænu og baltnesku ráðherrar stafvæðingarmála vilja áfram vera í fararbroddi í stafvæðingu hins opinbera sem hluta af markmiði sínu um að verða stafrænt samþættasta svæði heims árið 2030. Nú þegar hafa mikilvæg skref verið stigin innan verkefnisins Nordic-Baltic eID (NOBID) sem er samstarfsverkefni sem fjármagnað er af Norrænu ráðherranefndinni. Á þessu ári þróaði NOBID svokallað Proof of Concept for identity matching.
Auðkennasamræming er mikilvægur liður í því að búa lönd okkar undir innleiðingu hinna stafrænu veskja sem tekin verða upp í Evrópu á næsta ári. Það er mjög ánægjulegt að sjá samstarf Norðurlanda og Eystrasaltsríkjanna á sviði stafvæðingar, ekki síst í gegnum Nordic-Baltic eID-verkefnið undir forystu DigDir í Noregi.
Declaration from the Nordic and Baltic Ministers of Digitalisation on promoting the adoption of the European Digital Identity Wallets in the Nordic-Baltic region
Adopted in Tampere, November 6, 2025
The Nordic and Baltic countries are among the most digitally advanced societies in the world. We have a strong reliance on electronic identification, digital trust services, and reliable population registries of high quality. We, the Nordic and Baltic Ministers of Digitalisation, are committed to ensuring that our region maintains its position as a leader in public sector digitalisation, and that the region becomes the most digitally integrated in the world by 2030.
Digital identity wallets are an important element in the digitalisation of the Nordic and Baltic regions. Close cooperation between the public and private sectors is essential to make digital identity wallets as functional as possible from the perspective of citizens, companies and public authorities.
The EU regulation on electronic identification and trust services (the eIDAS1 regulation) facilitates secure cross border transactions by establishing a framework for trust services and electronic identification. The revised regulation (the eIDAS2 regulation) entered into force on 20 May, 2024 and established a framework for digital identity and wallets. The regulation requires each EU Member State to ensure the availability of at least one certified European Digital Identity Wallet by 24 December, 2026. To pursue this goal, it is important that our region cooperates to produce a harmonised set of requirements and criteria for wallets offered in these Member States, enabling the creation of a competitive market of accredited conformity assessment bodies in the Nordics and Baltics.
The national authorities responsible for wallet certification will cooperate to produce and accept a common Nordic-Baltic certification scheme for European Digital Identity Wallets. By using a harmonised set of the requirements, we can strengthen the digital integration of the Nordic-Baltic region. The wallet certification ensures that the certified wallet solutions are safe, resilient, interoperable and follow the rules of privacy protection. The project for common certification criteria will conclude at the end of 2026, coinciding with the deadline for enforcing the revised eIDAS2 regulation at the national level in the EU Member States.
To enable this, we the Nordic and Baltic Ministers of Digitalisation will:
- Support building the prerequisites for a competitive single market of accredited conformity assessment bodies to promote cost-efficient delivery of certified wallet solutions in the Nordic and Baltic countries in order to pursue the timeframe required by the eIDAS2 regulation, taking into account the time of implementation in the EU and EEA EFTA states respectively.
- Ease the deployment of wallet solutions across the Nordics and Baltics by promoting a harmonised set of requirements to prevent fragmented and conflicting requirements for wallet providers.
- Call upon relevant actors to enhance coordination to avoid redundant work across Nordic and Baltic countries when setting up the wallet certification schemes. Having a common certification scheme ensures cost-efficiency and the reduction of administrative burdens among national competent authorities.
- Promote the role of Nordic and Baltic countries as pioneers of trustworthy digital identification means, widespread use of trust services, and cross-border interoperability. This also requires engaging closely with EU bodies and Member States beyond the Nordic and Baltic region.
This declaration builds upon the declaration of the Nordic and Baltic Ministers of Digitalisation on cross-border identity matching in the region adopted in Reykjavík on September 22, 2023.
