Uppskrift að aukinni atvinnuþátttöku: Menntun, endurhæfing og samvinna

Almenn niðurstaða skýrslunnar er sú að þótt ekki sé til nein ein lausn sem virkar fyrir alla felist lykillinn að bættum atvinnutækifærum fyrir viðkvæma hópa í blöndu af menntun, aðgerðum á vinnumarkaði, endurhæfingu og þverfaglegri samræmingu. Niðurstöður skýrslunnar skapa mikilvægan grunn fyrir stjórnmálamenn sem vilja nálgast vinnuna við að draga úr atvinnuleysa meðal viðkvæmustu hópa samfélagsins út frá rannsóknum.

Skýrslan sýnir að ekki er til nein ein lausn sem virkar fyrir alla. Mismunandi hópar mæta mismunandi hindrunum og því þurfa aðgerðir að taka mið af. Sem dæmi má nefna að fyrir fólk sem glímir við líkamlegan heilsufarsvanda gagnast venjuleg menntun vel en fólk sem á við andleg veikindi að stríða þarf frekar á aðgerðum á borð við endurhæfingu og vinnuaðlögun að halda.

Úrlausnarefnin eru flókin og það kallar á heildstæðar lausnir. Skortur á úrræðum í daglegu lífi getur dregið úr áhrifamætti vinnumarkaðsaðgerða, einkum fyrir ungt fólk. Þess vegna er mikilvægt að stjórnmálaáætlanir taki mið af öllum aðstæðum fólks og takist á við stærstu áskoranirnar í þeirri röð sem við á hverju sinni.

Menntun og vinnumarkaðsaðgerðir eru lykilverkfæri þegar kemur að því að fá fleiri til starfa. Þó að ráðgjöf og leiðsögn skili misjöfnum árangri eru vinnumarkaðsaðgerðir taldar mjög áhrifaríkar, sérstaklega fyrir ungt fólk með heilsufarsvandamál. Slík úrræði eru hins vegar ekki eins áhrifarík fyrir innflytjendur þar sem þau eru oft á kostnað nauðsynlegrar tungumálakennslu. Það getur því verið betra að innflytjendur fái tungumálakennslu áður en þeir öðlast starfsreynslu.

Hefðbundið nám hefur jákvæð áhrif á atvinnutækifæri fólks sem glímir við líkamlegan heilsufarsvanda en það er meira krefjandi fyrir fólk sem glímir við andleg veikindi. Félagsráðgjafar leggja einnig mikla áherslu á mikilvægi þess að fólk hafi áhuga og getu til þess að ljúka náminu.

Endurhæfing og forvarnir eru að sama skapi mikilvægar þegar kemur að því að auka atvinnuþátttöku. Endurhæfingaraðgerðir á borð við vinnuaðlögun gefa góða raun fyrir fólk sem verið hefur í veikindaleyfi. Hefðbundnar vinnumarkaðsaðgerðir hafa á hinn bóginn minni áhrif fyrir þennan hóp en það sýnir vel mikilvægi þess að lausnir séu sérsniðnar og þverfaglegar.

Þó að áhugi á forvörnum, á borð við það að styðjast við persónugreiningar til þess að meta þarfir atvinnulausra, fari vaxandi er enn lítið um rannsóknir á þessu sviði. Engu að síður eykst möguleikinn á slíkum aðgerðum með tilkomu nýrrar tækni, svo sem gervigreindar.

Þrátt fyrir ítarlega úttekt á mismunandi úrræðum er í skýrslunni bent á að enn sé mikill skortur á þekkingu, einkum þegar kemur að aðgerðum sem tengjast bótum og aðgerðum sem beinast að atvinnurekendum. Aðlögun á vinnustað hefur til að mynda lítið verið rannsökuð en hún auðveldar einstaklingum með fötlun að sinna störfum sínum. Þó er þetta nokkuð sem félagsráðgjafar telja mikilvægt.

Norræna ráðherranefndin vonast til þess að skýrslan ýti undir frekari rannsóknir og þróun í átt til aukinnar inngildingar í vinnumarkaðsmálum á svæðinu.

Þann 25. febrúar fer fram vefþing í tilefni af útgáfu á lokaskýrslu verkefnisins „How to increase labour market participation among vulnerable groups in the Nordic countries?“. Skýrslan inniheldur ráð til norrænna stjórnvalda um það hvernig megi auka atvinnuþátttöku meðal viðkvæmra hópa. Það eru HBS Economics og VIVE sem standa að vefþinginu ásamt Norrænu ráðherranefndinni og Finnlands sem formennskulands ráðherranefndarinnar árið 2025. Á vefþinginu verður hægt að kynna sér betur niðurstöðurnar og ræða leiðir til aukinnar inngildingar á norrænum vinnumörkuðum. Arto Satonen, atvinnumálaráðherra Finnlands, mun setja vefþingið.