Um vinnu Norrænu ráðherranefndarinnar að frjálsri för

Vinnan að frjálsri för og stjórnsýsluhindrunum er flókin og að henni koma margir ólíkir aðilar á norrænum, landsbundnum og svæðisbundnum vettvangi. Til að leysa stjórnsýsluhindrun þarf oft að breyta lögum og/eða stjórnsýsluháttum. Ferlið við að leysa stjórnsýsluhindrun getur tekið mörg ár og oft getur niðurstaða margra ára vinnu verið að ekki sé hægt að leysa hindrunina.

Norræna skilgreiningin á stjórnsýsluhindrun skapar ramma sem ríkisstjórnirnar geta starfað innan. Vandamál tengd frjálsri för sem hafa áhrif á markaðinn eða aðrar orsakir sem ekki falla undir skilgreiningu á norrænum stjórnsýsluhindrunum geta því fallið utan aðgerðaumboðs ríkisstjórnanna. Það kemur þó ekki í veg fyrir að stjórnsýsluhindranaaðilarnir geti unnið að slíkum vandmálum með því að hefja viðræður við þá aðila sem geta haft áhrif á því sviði.

Til að ná markmiðum samstarfsáætlunarinnar um aukna samþættingu og hreyfanleika á milli norrænu landanna samþykktu samstarfsráðherrarnir áætlun um frjálsa för á Norðurlöndum þann 1. janúar 2025. Markmið áætlunarinnar er að auka metnað, skapa skýrari ferli, skýra hlutverkaskiptingu og efla samspil milli norrænna aðila sem vinna að stjórnsýsluhindrunum og upplýsingum. Í áætluninni eru lykilaðilar tilgreindir ásamt verkefnum þeirra. Innan ramma áætlunarinnar er upplýsinga- og stjórnsýsluhindranastarfið skipulagt innan sama umhverfis til að skapa grundvöll fyrir skilvirkri vinnu að frjálsri för til langs tíma sem nýtur pólitísks stuðnings.

Norrænu samstarfsráðherrarnir hafa yfirumsjón með samstarfi ríkisstjórna Norðurlanda um frjálsa för og stjórnsýsluhindranir. 

Norrænu samstarfsráðherrarnir gegna lykilhlutverki þar sem þeir vinna að framgangi mála á innlendum vettvangi. Þeir skulu meðal annars setja stjórnsýsluhindranir í forgang sem hafa mikla þýðingu fyrir norræna samþættingu og styðja við og samræma landbundna ferla til að skapa pólitískt eignarhald á innanlandsvettvangi. Löndin tilnefna einnig fulltrúa sinn í stjórnsýsluhindranaráðinu.

Samstarfsráðherrarnir hafa ákveðið að í forgangi verði vinna að auðkennasamræmingu og að fylgja eftir yfirlýsingu forsætisráðherranna um að flýta fyrir aðgerðum til að skapa samþætt norrænt svæði með frjálsri för yfir landamæri.

Nánari upplýsingar um þetta málefni og hvernig unnið er að því er að finna á vefsíðunni „Stafræn umskipti – aðgangur að þjónustu þvert á landamæri“.

Stjórnsýsluhindranaráðið er óháð nefnd sem stjórnvöld landanna hafa falið að greiða fyrir frjálsri för einstaklinga og fyrirtækja innan Norðurlanda. Stjórnsýsluhindranaráðið vinnur að því að greina, meðhöndla og leysa stjórnsýsluhindranir sem hafa áhrif á einstaklinga og atvinnulífið á Norðurlöndum.

Stjórnsýsluhindranaráðið, sem samanstendur af fulltrúum norrænu landanna, vinnur fyrir hönd Norðurlandabúa og fyrirtækja á Norðurlöndum, veitir ríkisstjórnunum stuðning við stjórnsýsluhindranastarf þeirra og fylgist með frjálsri för. Stjórnsýsluhindranaráðið veitir samstarfsráðherrunum álit um hvaða málaflokkar eru sérstaklega mikilvægir fyrir frjálsa för innan Norðurlanda og kalla á meira pólitískt eignarhald til að ná lausn. Það á í samstarfi við ýmsa ólíka aðila, svo sem landsbundin og svæðisbundin tengslanet. Stjórnsýsluhindranaráðið á einnig í nánu samstarfi við stjórnsýsluhindranahóp Norðurlandaráðs, sem einnig vinnur að stjórnsýsluhindunum á landsbundnum og norrænum pólitískum vettvangi.

Norrænu upplýsingaþjónusturnar veita aðstoð og upplýsingar fyrir einstaklinga og fyrirtæki sem vilja vinna, stunda nám, flytja eða hefja atvinnurekstur í öðru landi. Info Norden, sem er stafræn upplýsingaþjónusta Norrænu ráðherranefndarinnar, og landamærasvæðaþjónusturnar Grensetjänsten Norge–Sverige, Øresunddirekt og Gränstjänsten Sverige-Finland-Norge, stuðla að frjálsri för með vefsíðum, persónulegri þjónustu og upplýsingastarfi. Einnig greina þær og tilkynna um stjórnsýsluhindranir með daglegum samskiptum sínum við íbúa.

Skrifstofa áætlunarinnar um frjálsa för á Norðurlöndum er staðsett á skrifstofu Norrænu ráðherranefndarinnar og hefur það verkefni að samræma norrænt samstarf um frjálsa för og skapa yfirlit og samræmi milli ólíkra aðila á þessu sviði á landsbundum, norrænum og evrópskum vettvangi. Skrifstofa áætlunarinnar ber einnig ábyrgð á þróun aðferða, eftirfylgni og skýrslugjöf til samstarfsráðherranna, þar á meðal með því að gefa tillögur um forgangsröðun í framtíðinni. Einnig samræmir hún samstarfið við Norðurlandaráð og þverfaglegar aðgerðir og stjórnsýsluhindranastarf sem fer fram innan mismunandi fagsviða Norrænu ráðherranefndarinnar.