Formennska Danmerkur og Færeyja í Norrænu ráðherranefndinni 2026
Á þingi Norðurlandaráðs í Stokkhólmi í dag kynntu Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur og Aksel V. Johannesen lögmaður Færeyja formennskuáætlun Norrænu ráðherranefndarinnar fyrir árið 2026. Undir titlinum „Traust tengsl í hverfulum heimi“ vill formennskan á næsta ári skapa enn nánara samtarf á Norðurlöndum – til dæmis hvað varðar samfélags- og aðfangaöryggi, viðbúnað, glæpastarfsemi þvert á landamæri, aukna samkeppnishæfni Norðurlanda, græn umskipti og ekki síst vernd barna og ungmenna á stafrænum tímum. Framtíðarsýn norrænu ríkisstjórnanna er að Norðurlönd verði sjálfbærasta og samþættasta svæði heims árið 2030. Formennskan mun vinna að því að tryggja að það markmið náist á settum tíma.
Á tímum svo mikillar óvissu liggur á að íbúar Norðurlanda standi saman. Lönd okkar eru sterk og hafa sameinast um einstaka samfélagsgerð sem einkennist meðal annars af miklu trausti, langri sameiginlegri sögu og djúprættu samstarfi. Eins og nú er komið er mikilvægt að geta reitt sig á samheldni landanna. Því er yfirskrift formennskunnar í Norrænu ráðherranefndinni árið 2026: Norðurlönd – traust tengsl í hverfulum heimi.
Áhersla á að efla samfélagsöryggi
Í formennskutíðinni í Norrænu ráðherranefndinni verður sérstök áhersla lögð á að efla samfélagsöryggi og hlutverk Norðurlanda í heiminum. Mun það fylgja á eftir mikilvægum skrefum sem Norræna ráðherranefndin tók í formennskutíð Finnlands og Álandseyja árið 2025 í átt að því að efla hið almenna og víðtæka samfélagsöryggi á Norðurlöndum, sem varðar meðal annars afhendingaröryggi, neyðarviðbúnað, heilbrigðisógnir og fjölþáttaógnir. Norðurlönd verða einnig að halda áfram að eiga náið samstarf bæði svæðisbundið og á alþjóðavettvangi – sérstaklega á norðurslóðum og í Eystrasalti – og vera öflugur þátttakandi í Evrópu.
Samkeppnishæf Norðurlönd
Samkeppnishæfi Norðurlanda er í grundvallaratriðum mikið, en þó þarf að bæta það enn frekar, að sögn hinna væntanlegu formennskulanda. Síauknar reglur og skriffinnska koma í veg fyrir að fyrirtækjum og frumkvöðlum takist að nýta tækifæri sín til fulls. Þess vegna hefur Norræna ráðherranefndin hafið greiningu á norrænu samkeppnishæfi. Niðurstöður hennar verða kynntar á formennskuárinu 2026.
Endurskoðun á norrænu grundvallarlögunum – Helsingforssamningnum
Mælt er fyrir um reglur hins norræna samstarfs í Helsingforssamningnum (1962), sem margir nefna „norræn grundvallarlög“. Norrænu ríkisstjórnirnar munu á formennskuárinu 2026 fylgja eftir þeirri lagalegu úttekt sem er hafin til að kanna tækifæri til að endurskoða Helsingforssamninginn. Það þýðir meðal annars að sjálfstjórnarlöndin gætu fengið fulla aðild að Norðurlandaráði og Norrænu ráðherranefndinni ef þau óska þess og það samræmist stjórnskipulegrar stöðu þeirra.
Grænland tekur virkan þátt í völdum verkefnum
Grænland er þátttakandi í tilteknum verkefnum á vettvangi Norrænu ráðherranefndarinnar en ekki aðili að formennsku Danmerkur og Færeyja í ráðherranefndinni árið 2026. Grænland lætur þó ekki sitt eftir liggja við skipun nefndar sem ætlað er að endurnýja Helsingforssamninginn enda ræðst af starfi hennar hvort landið verði samþykkt sem samstarfsaðili sem stendur jafnfætis öðrum í norrænu samstarfi.
