Norðurlandaráð vill sjá aukinn kraft settan í vinnuna að sameiginlegum skattasamningi

Á þingi Norðurlandaráðs í Stokkhólmi benti nefndin aftur á að þörf sé á því að færa norræna tvísköttunarsamninginn til nútímans. Þrátt fyrir ítrekaðar áskoranir af hálfu Norðurlandaráðs hafa viðbrögð fjármálaráðherranna til þessa verið dræm og nú kallar nefndin eftir skýrari pólitískum vilja til að vinna að málinu.

Norræni tvísköttunarsamningurinn er byggður á aðferðafræði OECD varðandi tvísköttunarsamninga, sem nú er til endurskoðunar. Fjármálaráðherrarnir hafa gefið það út að samningurinn verði ekki uppfærður fyrr en að þeirri endurskoðun lokinni en að mati Norðurlandaráðs tefur það málið.

„Það má ekki nota ferlið hjá OECD sem fyrirslátt til þess að fresta málinu. Þar á sér stað mikilvægt starf en það er ekki nema lítill hluti af lausninni fyrir okkur á Norðurlöndum. Það eru mörg önnur atriði sem hafa ekki neitt með OECD að gera sem fjármálaráðherrarnir verða að taka til skoðunar til að einfalda norræna tvísköttunarsamninginn,“ segir Kjell-Arne Ottosson.

Í aðdraganda pólitísks samráðs við norrænu fjármálaráðherrana bauð nefndin Fredrik Lundgren, sérfræðingi í skattamálum hjá KPMG, að koma og fjalla um norræna tvísköttunarsamninginn og tvíhliða samninga milli landanna

Lundgren er inn af höfundum skýrslunnar Vinna þvert á norræn landamæri (2023) sem stjórnsýsluhindranahópur Norðurlandaráðs og stjórnsýsluhindranaráðið fjármögnuðu. Skýrslan er grundvöllur tillögu ráðsins til norrænu fjármálaráðherranna um að einfalda norræna tvísköttunarsamninginn.

„Í dag starfa aðilar vinnumarkaðarins samkvæmt meira en 60 ára gömlum reglum þar sem ekki er tekið tillit til nýs veruleika með fjarvinnu og vinnu þvert á landamæri. Stjórnsýslan er orðin svo flókin og þung að það er erfitt að fara rétt að og hún hræðir atvinnurekendur oft frá því að ráða fólk þvert á landamæri,“ segir Fredrik Lundgren.

Hann telur nauðsynlegt að uppfæra norræna tvísköttunarsamninginn eig framtíðarsýnin um Norðurlönd sem sjálfbærasta og samþættasta svæði heims einnig að ná til vinnumarkaðarins.

Í fyrirspurnartíma með samstarfsráðherrunum beindi Kjell-Arne Ottosson, formaður nefndarinnar, spurningu til danska samstarfsráðherrans, Mortens Dahlin, um áætlanir um að fylgja málinu eftir í væntanlegri formennskutíð Danmerkur og Færeyja í Norrænu ráðherranefndinni. Danski ráðherrann sagðist í svari sínu bíða yfirlýsingar frá OECD en benti á breytingu á Eyrarsundssamningnum sem gerð var í fyrra sem jákvætt dæmi og áfanga í samstarfi Danmerkur og Svíþjóðar.

Að mati Kjell-Arne Ottosson eru tvíhliða samningar þó ekki rétta leiðin.

„Ég deili ekki ánægju Mortens Dahlin með uppfærsluna á Eyrarsundssamningnum sem að mínu mati snerist fyrst og fremst um yfirborðsbreytingar og það er óljóst hvort hún hafði nokkurn ávinning í för með sér fyrir þau sem ferðast yfir landamæri til og frá vinnu. Í mínum huga snýst þetta um að við þurfum að móta réttlátar og skýrar reglur fyrir bæði fólk og fyrirtæki sem lifa og starfa þvert á norræn landamæri,“ segir Kjell-Arne Ottosson.

Í dag eru til staðar fjórir tvíhliða skattasamningar á milli norrænu landanna en enginn sem nær yfir svæðið í heild. Það skapar misræmi þegar kemur að réttindum og tækifærum, bæði fyrir almenning, fyrirtæki og stjórnvöld, að mati Norðurlandaráðs.

Norðurlandaráð vill sjá einfaldari og samræmdari skattareglur sem auðvelda fólki að starfa, reka fyrirtæki og vinna saman þvert á landamærin. Rétturinn til skýrra reglna um skattamál er á meðal sjö grundvallarréttinda almennings og fyrirtækja sem Norðurlandaráð ályktaði um í Stefnu um frjálsa för á Norðurlöndum 2026–2030.

Gert er ráð fyrir því að vinnu OECD ljúki um áramót og ætti þá að vera hægt að hefja vinnu að endurskoðun norræna samningsins. Nefndin væntir þess að ferlið verði skýrt í fyrirhuguðu pólitísku samráði við fjármálaráðherrana í febrúar 2026.