Norðurlönd skortir skipulag til að vera í stakk búin fyrir næstu krísu
„Við getum og eigum að gera meira til að efla viðbúnað á Norðurlöndum.
Þetta voru skilaboð Jonasar Gahr Støre, forsætisráðherra Noregs, til norrænna þingmanna í þemuumræðum Norðurlandaráðs á Stórþinginu í Ósló.
Hann lagði áherslu á mikilvægi „daglegs viðbúnaðar“, sem snýst ekki aðeins um hernaðarlegar varnir heldur líka um það hvernig samfélagið virkar dags daglega: „Þau kerfi og það samstarf sem virkar á friðartímum á einnig að virka þegar krísa skellur á.“
Hvað ef krísa skellur á?
Stríðið í Úkraínu dregur upp skýra mynd af þessu. Nú er á fimmta ár liðið frá upphafi allsherjarinnrásarinnar og reynslan þaðan sýnir hvað þarf í raun til að halda samfélaginu gangandi á krísutímum.
Aðstoðarheilbrigðis- og velferðarráðherra Úkraínu, Ihor Kopach, miðlaði reynslu af heilbrigðiskerfi undir gríðarlegu álagi. Hann dró sérstaklega fram mikilvægi öflugra kerfa og getu til að viðhalda heilbrigðisþjónustu við allar aðstæður: „Rafmagnsleysi, mikill fjöldi særðra og allsherjarstríð – markmið okkar er að halda heilbrigðiskerfinu gangandi, óháð aðstæðum.“
Ráðherrann þakkaði jafnframt Norðurlöndum fyrir stuðninginn við Úkraínu og heilbrigðiskerfi landsins:
Við finnum fyrir stuðningnum á hverjum degi. Stuðningurinn gerir heilbrigðiskerfi okkar kleift að lifa af.
Nordisk råds president Ville Väyrynen og Jonas Gahr Støre på Nordisk råds temasesjon 2026.
Ville Väyrynen, forseti Norðurlandaráðs og Jonas Gahr Støre, forsætisráðherra Noregs, á þemaþingi Norðurlandaráðs 2026.
Uppfærsla á stefnu um samfélagsöryggi
Á árinu 2026 vinnur forsætisnefnd Norðurlandaráðs að uppfærslu á stefnu ráðsins um samfélagsöryggi, sem var samþykkt árið 2019.
Á þemaþinginu var stefnan rædd í nefndum ráðsins og í forsætisnefndinni. Við uppfærsluna verður tekið mið af breyttri öryggispólitískri stöðu í Evrópu, reynslunni af heimsfaraldrinum og nýrri þekkingu á samfélagsöryggi.
Markmiðið er að stefnan verði grundvöllur að tilmælum til norrænu ríkisstjórnanna og Norrænu ráðherranefndarinnar um frekari eftirfylgni með aðgerðum til að efla viðbúnað á Norðurlöndum.
„Við lifum á tímum og í heimi þar sem allir verða að axla ábyrgð á viðbúnaði. Þetta snýst ekki aðeins um varnarmál eða utanríkismál. Við verðum að vera viðbúin á öllum sviðum og á öllum stjórnsýslustigum, einnig á einstaklingsstigi, segir forseti Norðurlandaráðs, Ville Väyrynen.
