Undir hvaða almannatryggingakerfi fellur þú?

Ef þú býrð og vinnur í sama landi fellurðu almennt undir almannatryggingakerfi þess lands. Undantekning getur átt við ef þú ert send(ur) til starfa í öðru landi af hálfu vinnuveitanda og hefur fengið staðfestingu á að þú haldir áfram aðild að almannatryggingum í heimalandinu.

Ef vinnuveitandi þinn sendir þig til starfa í öðru norrænu landi getur þú, sem útsendur starfsmaður, fengið svokallað A1‑vottorð. Vottorðið staðfestir að þú haldir áfram aðild að almannatryggingum í landinu sem þú ert send(ur) frá, að því gefnu að tímabundið starfstímabil fari ekki yfir 24 mánuði. 

Ef þú býrð í einu landi en starfar eingöngu í öðru landi fellurðu almennt undir almannatryggingakerfi þess lands þar sem þú vinnur.

Undantekning getur þó átt við ef vinnuveitandi þinn sendir þig tímabundið til starfa í öðru norrænu landi. Í slíkum tilvikum getur þú, sem útsendur starfsmaður, fengið A1‑vottorð sem staðfestir að þú haldir áfram aðild að almannatryggingum í landinu sem þú varst tryggð/tryggður í áður, að því gefnu að áætlaður starfstími fari ekki fram yfir 24 mánuði. 

Ef þú starfar í tveimur löndum og býrð í öðru þeirra fellurðu almennt undir almannatryggingakerfi búsetulandsins, að því gefnu að þú starfir þar a.m.k. 25% af heildarstarfstíma. Ef starf í búsetulandinu er innan við 25% ræðst aðild að almannatryggingum annaðhvort af búsetu þinni eða af því hvar vinnuveitandi er staðsettur.

Ef þú starfar sem embættismaður átt þú aðild að almannatryggingum í því landi sem viðkomandi stofnun tilheyrir. Þetta á við jafnvel þótt þú sinnir einnig öðru launuðu starfi eða sért sjálfstætt starfandi.

Þótt þú vinnir í tveimur löndum getur þú aðeins verið tryggð/tryggður í einu landi í senn. Hægt er að sækja um A1 vottorð hjá almannatryggingayfirvöldum í búsetulandinu til að fá staðfest hvaða tryggingalöggjöf gildir í þínu tilviki og til hvaða lands skal greiða tryggingagjöld.

Danmörk og Svíþjóð hafa gert með sér svokallaðan Eyrarsundssamning. Samkvæmt honum er heimilt að starfa allt að 50% í búsetulandinu þegar unnið er fyrir sama vinnuveitanda í bæði Danmörku og Svíþjóð.

Ef þú vinnur fyrir erlendan vinnuveitanda en innir a.m.k. 25% starfsins af hendi heiman frá í því landi sem þú býrð í er almenna reglan sú að þú eigir aðild að almannatryggingum í landinu sem þú býrð í.

Vegna Covid-19-faraldursins hafa yfirvöld á Norðurlöndum hafa hvatt vinnuveitendur til að leyfa starfsfólki að vinna heiman frá. Ef þú starfar í öðru norrænu landi en því sem þú býrð í gætu sérstakar reglur gilt um hvaða almannatryggingakerfi þú tilheyrir.

Hafðu samband við almannatryggingastofnanir þess lands sem þú býrð í ef þú ert í vafa um hvort þú njótir almannatrygginga.

Ef þú vinnur fyrir afleysingafyrirtæki eða vinnur þvert á landamæri fyrir einn eða fleiri vinnuveitendur er mikilvægt að hafa samband við almannatryggingayfirvöld í búsetu landi þínu til að fá upplýsingar um það hvers lands reglur eiga við um þig.

Ef þú vinnur eingöngu sem flugmaður eða áhafnarmeðlimur í farþega- eða fragtflugi er almenna reglan sú að þú eigir aðild að almannatryggingum í því landi þar sem þú ert með heimahöfn.
 

Ef þú ert launþegi eða sjálfstætt starfandi og vinnur um borð í skipi er almenna reglan sú að þú eigir aðild að almanntryggingum í því landi hvers fána skipið siglir undir. 

Ef þú ert launþegi og þiggur laun frá vinnuveitanda í sama landi og þú býrð í er þó almenna reglan sú að þú eigir aðild að almannatryggingum í því landi sem þú býrð í. 

Ef þú ert sjálfstætt starfandi er almenna reglan sú að þú eigir aðild að almannatryggingum í því landi sem þú býrð í ef þú innir af hendi meira en 25% starfs þíns þar. 

Ef þú innir starf þitt af hendi í fleiri en einu landi en innir ekki a.m.k. 25% af starfinu af hendi í því landi sem þú býrð í áttu aðild að almannatryggingum í því landi þar sem þú innir starf þitt aðallega af hendi.

Ef þú stundar nám er almenna reglan sú að þú eigir aðild að almannatryggingum í því landi sem þú býrð í en í ákveðnum tilvikum geturðu átt aðild að almannatryggingum í því landi sem greiðir þér námslán/-styrk. Æskilegt er að hafa samband við almannatryggingayfirvöld til að fá nánari upplýsingar og staðfestingu á því hvað gildir í þínu tilviki.
 

Ef þú hefur hlotið finnskan rannsóknarstyrk eða styrk til listsköpunar gilda sérstakar reglur. Finna má nánari upplýsingar á síðunni „Fræðafólk og styrkþegar í Finnlandi“ eða hjá Lantbruksföretagarnas pensionsanstalt (LPA).

Ef þú þiggur aðeins ellilífeyri eða eftirlaun sem veitt eru fyrir venjulegan eftirlaunaaldur frá öðru norrænu landi áttu aðild að almannatryggingum í því landi sem þú býrð í.

Ef þú þiggur atvinnuleysisbætur eða fæðingarorlofsgreiðslur frá öðru landi en því sem þú býrð í er meginreglan sú að þú fellur undir almannatryggingakerfi þess lands sem annast greiðslurnar. Æskilegt er að hafa samband við almannatryggingayfirvöld til að fá nánari upplýsingar og staðfestingu á því hvað gildir í þínu tilviki.

Ef par fellur undir almannatryggingakerfi í tveimur mismunandi löndum og á barn eða á von á barni gilda sérstakar reglur um barnabætur og greiðslur í fæðingarorlofi.

Ef vafi leikur á hvaða reglur eiga við í ykkar aðstæðum er ráðlagt að hafa samband við almannatryggingayfirvöld í því landi sem þið búið eða starfið í til að fá nánari leiðbeiningar.