„Konur lyfta grettistaki“ í umhverfismálum
„Þetta er ekki bara fjármálaráðstefna - þetta er kynjaráðstefna!“ heyrðist einhver segja á COP29 í Bakú í Aserbaídsjan.
Ekki er hægt að líta fram hjá kynjamálum þegar talað er um loftslagsaðgerðir. Þetta viðurkenndu samningalöndin árið 2017 þegar þau samþykktu aðgerðaáætlun í kynja- og jafnréttismálum sem hluta af rammasamningi Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (UNFCCC), sem gjarnan er nefnd „Líma-vinnuáætlunin“.
Konur lyfta grettistaki. Sem bændur, sem frumkvöðlar í grænni orku, sem talsmenn umhverfisins eða stefnumótendur á eigin heimilum og í samfélögum, bjóða konur upp á verðmætar lausnir til að ná betri tökum á loftslagsmálum og þeirri áhættu sem þeim fylgir
Grænu umskiptin koma til með að krefjast mikilla breytinga í norrænum samfélögum. Ef þessar breytingar eiga að vera þýðingarmiklar, árangursríkar og öllum til hagsbóta verða þær að byggjast á kynjajafnrétti og jöfnum réttindum.
Ef við erum ekki vakandi er hætta á að núverandi ójöfnuður haldist eða aukist jafnvel þegar nauðsynlegar umbreytingar eiga sér stað, ekki síst á vinnumörkuðum.
Taka verður á loftslagsvandanum út frá þverlægum og feminískum forsendum. Loftslagsbreytingar eiga sér stað í heimi sem var óréttlátur fyrir
Mæling á árangri og áhersla á bestu starfsvenjur
Frá því að aðgerðaáætlun UNFCCC í kynja- og jafnréttismálum var samþykkt hafa Norðurlönd náð verulegum árangri í að stuðla að jafnrétti kynjanna í tengslum við grænu umskiptin, auk þess að skuldbinda sig til að stuðla að femíniskum aðgerðum í þágu réttlætis í loftslagsmálum, þar á meðal að tryggja inngildandi græn störf og tryggja skipulagða samþættingu kynja- og jafnréttissjónarmiða í loftslagsstefnum, t.d. með því að nota kyngreind gögn í tengslum við loftslagsaðgerðir, framkvæma kyngreiningar og innleiða kynjaða hagstjórn og fjárlagagerð í tengslum við loftslagsstefnur.
Enn er nokkur mismunur til staðar, sem og bestu starfsvenjur sem þegar hafa verið færðar í letur á Norðurlöndum, svo sem:
- Kynjuð hagstjórn og fjárlagagerð hjá hinu opinbera (IS)
- Framhaldsáætlun um samþættingu kynja- og jafnréttissjónarmiða hjá ríkisstofnunum (SE)
- Þjálfun í samþættingu kynja- og jafnréttissjónarmiða (FI)
- Þátttaka utanaðkomandi kynjasérfræðinga (SE)
- Inngildingarferli fyrir þátttöku hagsmunaaðila (FI)
- Tillaga að stefnu um samþættingu kynja- og jafnréttissjónarmiða við framkvæmd Parísarsáttmálans (SE)
- Verkefni: Kyn og neysla (IS)
Eins og fram kemur í skýrslunni mun það styrkja enn frekar hlutverk Norðurlandanna sem brautryðjenda í jafnréttismálum að stuðla að jafnrétti kynjanna sem grundvallar- frekar en hliðarþætti í réttlátum grænum umskiptum, og að ná því markmiði Norðurlandanna að verða sjálfbærasta svæði í heimi árið 2030.
Norðurlönd eru hluti af stærri hópi sem kallar eftir aðgerðum. Á opnunardegi COP29 kynnti Evrópusambandið sameiginlega yfirlýsingu í norræna skálanum þar sem kallað var eftir því að tillit væri tekið til kynjasjónarmiða í loftslagsaðgerðum og að kynjasjónarmið væru hluti af alþjóðlegum samningaviðræðum um loftslagsbreytingar.
