Norðurlandaráðsþing: Endurnýið Helsingforssamninginn!
Á 76. þingi Norðurlandaráðs í Reykjavík lögðu þingmenn Norðurlandaráðs til að ríkisstjórnir Norðurlandanna endurnýi Helsingforssamninginn. Það felur í sér að Helsingforssamningurinn er sendur til umfjöllunar í löndunum og ríkisstjórnirnar svara Norðurlandaráði í sameiningu í gegnum Norrænu ráðherranefndina.
„Norræna samstarfið þarf að fá „stjórnarskrá“ sem er í takt við tímann og endurspeglar samfélagið sem við lifum í. Það teljum við lykilatriði til að norrænt samstarf geti haldið áfram af krafti,“ segir Bryndís Haraldsdóttir, forseti Norðurlandaráðs.
Meira bindandi orðalag um samstarfið
Í tillögunni er athygli vakin á því að þörf er á skýrara orðalagi um hlutverk hins norræna samstarfs við að gera norrænum gildum og sjónarmiðum hátt undir höfðu á vettvangi ESB og EES. Einnig er lagt til að orðalag um norrænt samstarf við mótun og innleiðingu nýrra reglna verði meira bindandi. Í júní 2023 ákvað forsætisnefnd Norðurlandaráðs að setja á fót starfshóp með víðtæka tengingu skipaðan fulltrúum frá öllum átta norrænu þingunum, fimm norrænum flokkahópum og Norðurlandaráði æskunnar. Á grundvelli vinnu hópsins mælir Norðurlandaráð með því að ríkisstjórnirnar skipi norræna nefnd sem vinni tillögur að breytingum að uppfærðri útgáfu af Helsingforssamningnum. Tillögurnar innihalda tillögu um ný málefni sem starfshópurinn telur að eigi heima í samningnum, sem og hvaða núverandi málefni þarf að uppfæra.
Norræna samstarfið þarf að fá „stjórnarskrá“ sem er í takt við tímann og endurspeglar samfélagið sem við lifum í. Það teljum við lykilatriði til að norrænt samstarf geti haldið áfram af krafti.
Sögulegt tækifæri til að þróa samstarfið
Vinnan að því að endurnýja hina „norrænu stjórnarskrá“ – Helsingforssamninginn – mun gefa norrænu löndunum sögulegt tækifæri til að blása nýju lífi í norræna samstarfið og þróa það til að það nýtist öllum norrænu löndunum og íbúum þeirra. Mikilvæg málefni á borð við loftslagsmál, náttúru og sjálfbærni eru hvergi nefnd þótt til sé kafli í samningnum um umhverfismál. Varnir, viðbúnaður, samfélagsöryggi og stafvæðing eru heldur ekki meðal málaflokka sem um er fjallað í samningnum.
Staðan í alþjóðamálum hefur gerbreyst frá því að Helsingforssamningurinn var gerður, meðal annars vegna þess að Finnar og Svíar hafa gengið í NATÓ og þar með eru öll norrænu löndin með aðild að bandalaginu. Málfarslega séð er samningurinn einnig úreltur og ekki í samræmi við tungutak nútímans.
