Norrænt samstarf í heilbrigðismálum á dagskrá fundar í Tromsø: Vilja sameiginlega stefnu í öldrunarþjónustu

„Norrænt heilbrigðismálasamstarf er mikilvægt vegna þess að norrænu löndin standa frammi fyrir margs konar sameiginlegum áskorunum á borð við hækkandi meðalaldur, geðheilbrigðismál og lífsstílssjúkdóma. Það er árangursríkara að takast á við þessar áskoranir sameiginlega,“ segir Tone Wilhelmsen Trøen, varaformaður nefndarinnar og þingmaður í Noregi.

Nefndin var sammála um að vinna áfram með tillögu til norrænu ríkisstjórnanna um að móta stefnu um öldrunarþjónustu á Norðurlöndum í framtíðinni. Stefnan á að stuðla að inngildandi og sjálfbærri öldrunarþjónustu með sérstakri áherslu á gæði, hreyfanlegt vinnuafl, stafræna inngildingu og aðkomu eldra fólks að ákvarðanatöku. Tillagan nýtur víðtæks stuðnings allra flokkahópa og verður nú send til umsagnar hjá viðeigandi nefndum Norðurlandaráðs.

Nefndin heimsótti einnig háskólann í Tromsø þar sem sérfræðingar kynntu áskoranir í heilbrigðisþjónustu á norðlægum slóðum, einkum fyrir eldra fólk sem þarf að ferðast langar vegalengdir vegna einfaldra aðgerða. Í kynningunum var jafnframt fjallað um sjónarhorn frumbyggja þar sem tungumál, fjarlægðir og menning geta oft flækt málin enn frekar.

Á dagskrá voru einnig erindi um miðlun heilsufarsgagna, gervigreind í heilbrigðisþjónustu og sýklalyfjaónæmi. Áhersla var lögð á mikilvægi norræns rannsóknasamstarfs þegar kemur að því að berjast gegn sýklalyfjaónæmi. Bæði sýklalyfjaónæmi og öldrunarþjónusta eru á meðal áherslusviða nefndarinnar á árinu 2025, auk málefna barna og ungs fólks í viðkvæmri stöðu.

Nefndin heimsótti æskulýðshúsið Tvibit sem gegnir mikilvægu hlutverki í vinnunni við að gera Tromsø að æskulýðshöfuðborg Evrópu 2026, fyrsta norrænna borga. Tvibit leggur sérstaka áherslu á að virkja ungt fólk til þátttöku og nálgast það sem auðlind en ekki vandamál. Húsið er gott dæmi um inngildandi opinbera lausn þvert á aldur, með áherslu á ungt fólk.

Fjallað var um sjónarmið Sama í heimsóknum í Árdna, menningarhús Sama hjá háskólanum, og Samíska húsið í Tromsø. Þar var sjónum beint að réttindum Sama, geðheilbrigðismálum, öldrunarþjónustu og þörfinni á menningarlegri aðlögun. Torjer A. Olsen, prófessor við háskólann í Tromsø, og Jill Abelsen Olsen, forstöðukona Samíska hússins, veittu innsýn sína og sjónarmið.

Einnig tók þingmannaráð Sama þátt í fundinum. Beaska Niillas frá þingmannaráði Sama lagði áherslu á mikilvægi þess að samþætta sjónarhorn Sama við vinnu og tilmæli nefndarinnar til norrænu ríkisstjórnanna.

Fundurinn í Tromsø er hluti af vinnu nefndarinnar við að efla norrænt samstarf á sviði velferðarmála og setja fókus á helstu forgangsmál nefndarinnar árið 2025: öldrunarþjónustu, sýklalyfjaónæmi og málefni barna og ungmenna í viðkvæmri stöðu. Næsta skref er að senda tillöguna um stefnu í öldrunarþjónustu til umsagnar hjá norrænu hagvaxtar- og þróunarnefndinni og norrænu þekkingar- og menningarnefndinni svo hægt verði að afgreiða hana á þingi Norðurlandaráðs í Stokkhólmi í haust.