Ungt fólk á Norðurlöndum fær aukin áhrif – ný skýrsla vísar veginn

Nýútkomin greinargerð um vinnu Norrænu ráðherranefndarinnar með börnum og ungmennum 2024-2025 sýnir að þátttaka ungs fólk er mikil á ýmsum stigum. Norræna ráðherrranefndin vinnur með börnum og ungmennum, þverfaglega og á hinum ýmsu starfssviðum sínum – sérstaklega gegnum norrænu barna- og ungmennanefndina, NORDBUK, sem skipuð er fulltrúum ungmenna frá löndunum átta, ásamt fulltrúum stjórnvalda frá menntamálaráðuneytunum.

Norrænu samstarfsráðherrarnir hafa aukið fjárframlög til vinnunnar með börnum og ungmennum úr 10 milljónum danskra króna árið 2024 í 13 milljónar danskra króna á ári fyrir árin 2025-2027.

„Börn og ungmenni eru ekki aðeins hluti af framtíðinni – þau eru mikilvægur hluti samtímans um öll Norðurlönd. Greinargerðin um starf Norrænu ráðherranefndarinnar með börnum og ungmennum sýnir að þau eru sem fyrr markhópur sem nýtur forgangs, sem er mætt þverfaglega og er samþættur hluti norrænnar stefnumótunar, segir Anders Adlercreutz, menntamálaráðherra Finnlands og samstarfsráðherra Norðurlanda.

Með verkefnum eins og Ungetinget, Nordic Baltic Youth Summit og styrkjaáætluninni Norden 0–30 hefur Norræna ráðherranefndin gegnum NORDBUK veitt ungmennunum sjálfum tækifæri til að halda utan um verkefni, semja pólitísk tilmæli og taka þátt í lýðræðislegum ferlum. 

Á Ungetinget söfnuðust saman 100 ungmenni frá öllum Norðurlöndum í Danmörku á málþingi þar sem þátttakendum voru gefin verkfæri til þess að taka virkan þátt í lýðræðinu. Nordic Baltic Youth Summit 2024 var haldið í Litáen og tóku 250 þátt. Það verður haldið í Finnlandi í nóvember 2025. Mörg tilmæli ungmennanna hafa þegar verið samþætt í starfsemi ráðherranefndarinnar. Styrkjaáætlunin Norden 0–30 veitti styrki til að auka samfélagslega virkni ungmenna.

Fleiri verkefni með áherslu á andlega heilsu, loftslagsmál, jafnrétti og viðbúnað voru einnig unnin eða ýtt úr vör á árinu.

Í formennskuáætlun Finna í Norrænu ráðherranefndinni 2025 er lögð áhersla á skólakosningar sem verkfæri til þess að auka skilning ungs fólks á lýðræði. Í skólakosningum felst að nemendur á aldrinum 13-18 ára taka þátt í skuggakosningum í tengslum við kosningar í landinu til þess að læra hvernig hægt er að kynna sér þau pólitísku málefni sem eru efst á baugi. Markmiðið er að veita ungmennunum reynslu af því að hafa áhrif.

Í skýrslunni kemur fram að sjónarmið barnaréttinda og ungmenna standa traustum fótum í starfsemi Norrænu ráðherranefndarinnar. Meirihluti sviðanna hafa samþætt sjónarmiðin í stefnuskjöl sín, samstarfsáætlanir og verkefni. Um leið er þar bent á þörfina fyrir áframhaldandi þróun, ekki síst þegar kemur að því að tryggja að unga fólkið sé upplýst um hvernig framlag þeirra hefur áhrif á ákvarðanir.