Norrænn leiðtogafundur: samheldnin er mikil – standa þarf vörð um hana

Þema ársins – „norræn samheldni og notagildi á óvissutímum“ –setti tóninn fyrir leiðtogafundin er Norðurlandaráð og forsætisráðherrar Norðurlandanna komu saman í sænska þinghúsinu – stærsta vettvangi norræns samstarfs á árinu.

Leiðtogafundurinn á þingi Norðurlandaráðs sýndi enn á ný hvernig norrænir þingmenn geta átt opin samskipti við ríkisstjórnaleiðtoga og rætt sameiginlegar áskoranir þvert á flokkalínur og landamæri, sem er skýrt merki um sterka stöðu lýðræðisins á Norðurlöndum.

„Þetta er án efa mikilvægasti vettvangur norrænna stjórnmála- og þingumræðna. Þetta er einstakur vettvangur sem standa veður vörð um og gera enn sýnilegri í framtíðinni,“ segir Ville Väyrynen, formaður Finnlandsdeildar Norðurlandaráðs.

Norrænu forsætisráðherrarnir lögðu áherslu á virði hinnar miklu norrænu samkenndar og mikilvægi þess að vernda samfélög okkar og efla viðnámsþrótt svæðisins. Samstarfið er náið og víðtækt en einnig er mikilvægt að standa vörð um það. 

„ Löndin okkar hafa byggt um sum af bestu samfélögum heims til að búa í. Við erum auðvitað ekki gallalaus en við vinnum að því á hverjum degi að gera meira rétt en rangt. Við vitum þó ekki má taka nokkurn styrkleika okkar sem sjálfgefinn, því vernda og hlúa verður að því góða,“ sagði forsætisráðherra Svíþjóðar Ulf Kristersson í ræðu sinni.

Aksel V. Johannesen lögmaður Færeyja lagði í ræðu sinni áherslu á að málið snúist ekki einungis um samstarf heldur að sjá hvort annað. Hann vakti athygli á mikilvægi verðlauna Norðurlandaráðs, en tvö þeirra gengu til Færeyja í ár.

„Þegar lítið tungumál fær að heyrast verða öll Norðurlönd ríkari. Norðurlönd eru landslag margra radda,“ minnti Johannesen á.

Fundurinn einkenndist af þróun öryggismála og sameiginlegum stuðningi Norðurlanda við Úkraínu, en einnig af innanríkismálum í sumum norrænu landanna.

Þingmenn lögðu áherslu á mikilvægi áþreifanlegra niðurstaðna fyrir almenning og vöktu athygli á sameiginlegum áskorunum á borð við afbrot ungmenna, glæpastarfsemi sem teygir sig yfir landamæri, niðurskurð, loftlagsvandann og aukið varnarleysi samfélaga okkar.

„Öryggi er mikið áhyggjuefni okkar á Norðurlöndum. Þetta er tilvalið tækifæri til að endurskoða Helsingforssamninginn. Jafnvel þó ráðherranefndin hafi enn sem komið er ekki umboð um þetta málefni er það mjög mikilvægur hluti af framtíð Norðurlanda – hvernig við getum verið örugg í þeim heimi sem við búum í,“ sagði Ville Väyrynen, formaður Finnlandsdeildarinnar.

Rödd Norðurlanda er nú sterkari en hún hefur verið lengi, en umræðan snerist einnig um stöðu Færeyja, Grænlands og Álandseyja innan norræna samstarfsins. Forsætisráðherra Danmerkur svaraði meðal annars spurningu frá fyrrum formanni Norðurlandaráðs, Bryndísi Haraldsdóttur, um hvernig vinnunni við endurskoðun Helsingforssamningsins miðaði og hvaða augum hún liti þá staðreynd að stjórnaroddviti Grænlands hafi ekki tekið þátt í leiðtogafundinum.

„Í mínum augum eru Norðurlöndin átta lönd. Danska ríkisstjórnin styður óskir Grænlands og Færeyja um að taka þátt í norræna samstarfinu á jöfnum grundvelli við hin löndin,“ svaraði Mette Frederiksen.

Á þingi Norðurlandaráðs í Reykjavík 2024 samþykkti ráðið einróma að beina þeim tilmælum til norrænu ríkisstjórnana að endurskoða Helsingforssamninginn þannig að Grænland, Færeyjar og Álandseyjar fái fulla aðild að hinu norræna samstarfi á sömu forsendum og hin norrænu löndin.

„Markmið allra er samstaða. Við viljum hafa öll átta löndin með í þessu samstarfi – það er mjög mikilvægt,“ segir Ville Väyrynen, formaður Finnlandsdeildarinnar, sem gegnir formennsku í Norðurlandaráði árið 2025.
 

Lesa má nánar um vinnuna að endurskoðun Helsingforssamningsins hér: