10 aðgerðasvið

Við leggjum okkar af mörkum til þess að allir íbúar Norðurlanda séu eins vel í stakk búnir og kostur er til að mæta flóknari framtíð. Kynnist þeim sviðum sem Norræna ráðherranefndin um menntamál og rannsóknir vinnur með til að þróa Hæfni framtíðar.
Forskning
Ljósmyndari
Nordforsk

1. Rannsóknir

Ný þekking skiptir miklu máli fyrir hæfni framtíðar. Norræna rannsóknarsamstarfið snýst um að auka gagnsemi rannsókna fyrir samfélagið og ná fram sem mestum alþjóðlegum gæðum á þeirri nýju þekkingu sem verður til. Markmiðið er að stuðla að því að Norðurlöndin verði leiðandi í rannsóknum á heimsvísu. Samstarfið er á vegum norrænu stofnunarinnar NordForsk sem fjármagnar stærri þverfagleg rannsóknarverkefni, þar með talið menntun vísindamanna, samstarfsnet þeirra og hreyfanleika. Samstarfið snýr einnig að innviðum fyrir rannsóknir með það að markmiði að auka aðgengi og nýtingu á þeim innviðum fyrir rannsóknir sem fyrir hendi er á Norðurlöndum.

Gegnum nýja þekkingu leiðir samstarfið til bóta á norrænu velferðarsamfélögunum og til þess að atvinnulíf á Norðurlöndum sé allþjóðlega samkeppnishæft. Dæmi um það norræna rannsóknasamstarf sem á sér stað er menntun morgundagsins, sjálfbær borgarþróun og snjallar borgir og einstaklingsmiðuð lyf.

Tidlig tverrsektoriell og inkluderende innsats
Ljósmyndari
Scanpix

2. Styðja fyrri verkefni í menntakerfinu sem eru þvert á geira og stuðla að aðlögun.

Rannsóknir sýna að meðal þess sem verndar hvað best börn og ungmenni í áhættuhópum eru snemmtæk úrræði þvert á geira. Á Norðurlöndum stöndum við saman um að leysa flóknar áskoranir í samfélögum okkar. Þetta á einnig við um líðan barna og ungmenna í áhættuhópum og menntun sem grunn að góðum fullorðinsárum. Þetta er sameiginleg áskorun þvert á Norðurlöndin og við verðum að finna góðar lausnir í sameiningu. Hluti lausnarinnar er snemmtækara og sterkara samstarf þvert á geira. Það sem mestu máli skiptir í góðu samstarfi, hvort heldur það er norrænt, þvert á geira eða þverfaglegt er traust hvert til annars og áhersla á sameiginleg málefni. Hér er markmiðið að ná öllum börnum og ungmennum með – óháð bakgrunni þeirra – með því að styrkja snemmtæk úrræði í skólakerfinu þvert á geira, úrræði sem stuðla að aðlögun.

Livslang læring
Ljósmyndari
Scanpix

3. Símenntun

Menntun fyrir alla, á öllum skeiðum ævinnar, er yfirlýst markmið norræns samstarfs á sviði menntamála. Þetta á við um hvers konar menntun, nám og símenntun í menntakerfinu, í fullorðinsfræðslu, endurmenntun og á vinnumarkaði. Tveir aðilar sem starfa á sviði norræns samstarfs um símenntun eru veigamestir. Nordplus sem er stærsta menntaáætlun Norrænu ráðherranefndarinnar á sviði símenntunar og Norræna tengslanetið um fullorðinsfræðslu (NVL), sem er vettvangur fyrir miðlun norrænnar reynslu. Í starfsemi NVL er meðal annars lögð áhersla á viðurkenningu á hæfni, gæði mats, leiðbeiningar, nám í og fyrir atvinnulífið, færniþróun kennara í fullorðinsfræðslu og aðlögun gegnum nám fullorðinna.

Entreprenørskap og innovasjon
Ljósmyndari
Scanpix

4. Frumkvöðlastarf og nýsköpun

Þörf er á að menntakerfið undirbúi nemendur á öllum skólastigum undir líf með virkri þátttöku í sköpun framtíðar. Nýsköpun snýst um að finna auðlindir, aðferðir og tækifæri til þess að þróa nýjar hugmyndir. Og breyta þeim í gagnlegar lausnir sem skapa virðisauka fyrir notendur. Norræna ráðherranefndin hefur þess vegna á mörgum sviðum unnið að því að styrkja frumkvöðlamenningu og tengingu milli menntunar, rannsókna og nýsköpunar í norrænu ríkjunum. Meðal annars hafa verið þróuð norræn hæfnimarkmið og kennslufræðileg viðmið fyrir frumkvöðlakennslu og fimm leiðandi tækniháskólar á Norðurlöndum (Nordic Five Tech) hafa til dæmis unnið náið saman að námstilboði fyrir frumkvöðla. Hér eiga nemarnir þess kost að nýta öll fimm frumkvöðlatilboð háskólanna.

Demokratisk forståelse
Ljósmyndari
norden.org

5. Lýðræðisleg hæfni

Lýðræðið er hornsteinn samfélagsins okkar. Við lítum á það sem sjálfsagðan hlut og gleymum því auðveldlega að ekki njóta allir þeirrar reynslu eða deila með okkur skilningi á lýðræði. Þess vegna skiptir svo miklu máli að við séum stöðugt að vinna með lýðræðislega hæfni okkar. Það er gert með því að efla getu menntakerfisins til þess að takast á við samfélagsáskoranir og -ágreining með lýðræðislegum aðferðum og til þess að koma í veg fyrir þróun ofbeldisfulls ofstækis. Og með umræðum, miðlun reynslu og gagnkvæmri uppbyggingu hæfni milli norrænu ríkjanna. DIS-samstarfsnetið er verkfæri okkar til að koma í veg fyrir mismunun, jaðarsetningu og ofbeldisfullt ofstæki og stuðla að lýðræðisþátttöku barna og ungmenna.

Digital kompetanse
Ljósmyndari
Unsplash

6. Stafræn hæfni

Stafræn og tæknileg þróun er hröð. Hún skapar mikla möguleika í samfélagi okkar. Um leið verða til ýmis álitamál sem nauðsynlegt er að takast á við. Það er því mikilvægt verkefni að tryggja að börn og ungmenni búi yfir þeirri hæfni sem nauðsynleg er til þess að komast af í síbreytilegu, stafrænu og sjálfvirknivæddu samfélagi. Hér gegnir menntun mikilvægu hlutverki. Nordic C.R.A.F.T. (Creating Really Advanced Creative Thinkers) er verkefni sem hefur að markmiði að þróa mikilvægustu hæfni 21. aldarinnar, svo sem samstarf, lausn vandamála, nýsköpun, gagnrýna hugsun, samskipti og Computational thinking. Reynsla Nordic C.R.A.F.T. sýnir að nýskapandi kennsla með tækni stuðlar að því að auka áhuga nemenda á námi sínu. Um leið er hæfni kennaranna þróuð í þá átt að vera skipuleggjendur þar sem nemendurnir eru framleiðendur og miðlarar.

Bæredyktig utvikling
Ljósmyndari
Scanpix

7. Sjálfbær þróun

Áætlun Norrænu ráðherranefndarinnar 2030-kynslóðin styður innleiðingu norrænu ríkjanna á heimsmarkmiðunum 17 á Norðurlöndum og leggur áherslu á að virkja börn og ungmenni til breytinga - nú og fyrir framtíðina. Á sviði menntamála er sérstök áhersla lögð á að Norðurlönd eigi að vera í forystu varðandi innleiðingu fjórða heimsmarkmiðs SÞ um gæði menntunar, með sérstaka áherslu á lið 4.7 um borgaraþátttöku á heimsvísu. Norrænu ríkin vinna að því að greina bestu aðferðirnar til að vinna með heimsmarkmið 4.7 í menntakerfinu.

Språkforståelse
Ljósmyndari
Unsplash

8. Málskilningur

Með tungumálasamstarfinu verður til þekking um tungumál sem nýtt eru í samfélögunum í heild, táknmál og minnihlutatungumál landanna. Gagnkvæmur skilningur milli grannmálanna dönsku, norsku og sænsku styrkist gegnum samstarfið. Áhersla er lögð á tengsl tungumáls og menningar. Einnig er lögð áhersla á málnotkun barna og ungmenna og viðhorf þeirra til tungumálsins. Þróun tungumála Norðurlanda til framtíðar í ljósi áhrifa frá ensku, nýrrar tækni og nýrra gagnvirkra samfélagsmiðla er meðal mikilvægustu málefnanna.

Góður tungumála- og menningarskilningur stuðlar því að samkennd á Norðurlöndum. Um leið eykst áhugi og hvatning til þess að stunda nám eða störf í nágrannalöndunum. Frá sjónarhóli samskipta verður þannig gagnkvæmt samspil milli aðgerða til að auka hreyfanleika og aðgerða á sviði tungumála.

Mobilitet
Ljósmyndari
Yadid Levy / norden.org

9. Hreyfanleiki

Styrkjaáætlanir Norrænu ráðherranefndarinnar, Nordplus og Nordic Master stuðla að auknum hreyfanleika á menntasviðinu. Um getur verið að ræða allt frá stuttum skiptidvölum fyrir grunn- og framhaldsskólanemendur upp í hraðnámskeið eða fullburða námsframboð fyrir háskólanema eða verkefni sem snúa að fullorðinsfræðslu. Norrænu áætlanirnar styðja einnig hreyfanleika kennara þannig að þeir geti myndað samstarfsnet og stærri og smærri þróunarverkefni. Hreyfanleiki er framarlega á norrænni dagskrá. Það er ekki bara vegna þess að það er gagnlegt að læra hvert af öðru og miðla þekkingu þvert á landamæri. Hreyfanleiki stuðlar einnig að betri tungumála- og menningarskilningi og tilfinningu fyrir samkennd á Norðurlöndum. Þá er alþjóðleg hæfni styrkt gegnum skiptiáætlanir.   

Anerkjennelse av kvalifikasjoner
Ljósmyndari
Scanpix

10. Viðurkenning á hæfni

Hreyfanleiki á Norðurlöndum er forgangsstefnumál. Upphefja þarf eins og kostur er þær hindranir sem eru í vegi fyrir því að geta stundað nám eða fundið starf í öðru norrænu ríki. Þess vegna stendur vilji til að norrænu ríkin styrki samstarfið um gagnkvæma viðurkenningu á menntunar- og starfshæfni hvers annars á öllum stigum. Vilji er til að norrænir borgarar eigi ekki að verða fyrir því að vera vísað frá þegar þeir sækja um nám eða starf í norrænu ríki, einungis vegna þess að fyrra nám þeirra hafi verið stundað í öðru norrænu landi.