Lífeyriskerfið í Svíþjóð

Det svenske pensionssystem
Hér er að finna upplýsingar um mismundandi lífeyri í Svíþjóð og um það hvernig lífeyrisréttur er áunninn.

Til þess að eiga rétt á opinberum lífeyri í Svíþjóð þarf að vera aðili að sænskum almannatryggingum. Aðild fæst annað hvort með því að starfa, eiga heimili eða vera skráð/ur í Svíþjóð. Sé hætt að starfa í Svíþjóð, störf hafin í öðru landi eða flutt frá Svíþjóð haldast áunnin lífeyrisréttindi.

Sænska lífeyriskerfið er þrískipt, ellilífeyrir (allmän pension) frá eftirlaunastofnuninni (Pensionsmyndigheten), vinnumarkaðslífeyrir frá atvinnurekanda og í sumum tilvikum eigin lífeyrissparnaður.

Ellilífeyrir frá ríkinu

Sænska eftirlaunastofnunin, Pensionsmyndigheten, hefur umsjón með ellilífeyri frá ríkinu. Hann byggist á tekjum viðkomandi og er tvískiptur, annars vegar tekjutengdur lífeyrir (indkomstpension) og hins vegar skyldubundinn viðbótarlífeyrir (premiepension). Í ellilífeyri felast nokkrir þættir sem tengjast því hvenær viðkomandi er fæddur og lágum tekjum eða tekjuleysi. Þessir þættir eru lágmarkslífeyrir (garantipension), húsnæðisstyrkur (bostadstilläg) og bætur til aldraðra (äldreförsörjningsstöd).

Í ellilífeyri felst einnig aðstandandalífeyrir sem er fjárhagsaðstoð ef nákominn ættingi deyr. Aðstandandalífeyrir samanstendur af barnalífeyri, breytingalífeyri og ekkjulífeyri.

Vinnumarkaðslífeyrir frá atvinnurekanda

Flest fólk fær einnig greiddan vinnumarkaðslífeyri frá atvinnurekanda. Einstaklingur sem hefur starfað á mismunandi stöðum fær vinnumarkaðslífeyri frá mismunandi lífeyrissjóðum eftir því hvar atvinnurekendur þeirra hafa haft samninga.

Í Svíþjóð eru fjórir stórir vinnumarkaðslífeyrissamningar. Það veltur á því hvar einstaklingur starfar og hvort atvinnurekandi hans er með samning undir hvaða samning viðkomandi heyrir. Þessir fjórir vinnumarkaðslífeyrissamningar ná til starfsmanna sveitarfélaga og landsþinga, ríkisstarfsmanna, embættismanna í einkageiranum eða launþega í einkageiranum. Atvinnurekendur geta einnig farið aðrar leiðir varðandi vinnumarkaðslífeyri.

Það veltur á því í hvaða geira atvinnulífsins einstaklingur starfar og hvenær hann er fæddur hvaða vinnumarkaðslífeyrissamning hann heyrir undir. Vakni spurningar um vinnumarkaðslífeyri er hægt að leita til atvinnurekanda, lífeyrissjóðs eða þjónustumiðstöðvar lífeyrirmála (valcentral) eftir því undir hvaða vinnumarkaðslífeyrissamning viðkomandi heyrir.

Viðbótarlífeyrissparnaður

Einnig er hægt að vera með viðbótarlífeyrissparnað og spara sjálf/ur gegnum banka eða tryggingafélag. Þetta er valfrjáls sparnaður Hægt er að fara mismunandi leiðir varðandi þennan persónulega lífeyrissparnað. Tvö dæmi um viðbótarlífeyrissparnað til langs tíma er að leggja peninga inn á fjárfestingareikning (investeringssparkonto eða ISK) eða safna gegnum söfnunartryggingu. Önnur leið til þess að spara til framtíðar er að greiða niður húsnæðislán.

Sjáðu hvað þú færð háan lífeyri

Ef þú ert með sænsk rafræn bankaskilríki (bankID) geturðu skráð þig inn á vefinn pensionsmyndigheten.se og reiknað út hvað þú færð háan lífeyri á mánuði þegar þú nærð lífeyrisaldri. Spáin sýnir ellilífeyri, vinnumarkaðslífeyri og viðbótarlífeyri, sé slíkur sparnaður fyrir hendi. Aðeins er reiknað með þeim lífeyri sem er áunninn í Svíþjóð.

Einnig fær viðkomandi árlega skýrslu frá Pensionsmyndigheten og mögulegum lífeyrissjóðum þar sem kemur fram hversu mikill lífeyrirréttur hefur áunnist ár hvert. Ef þú ert ekki viss um hvort þú eigir vinnumarkaðslífeyri skaltu hafa samband við vinnustaðinn þinn.

Sænskur ellilífeyrir til þeirra sem eiga heima utan Svíþjóðar

Hægt er að flytja allan lífeyri sem hefur áunnist í Svíþjóð úr landi. Taka lífeyris getur hafist á árinu sem maður verður 62 ára eins og ef viðkomandi væri búsettur í Svíþjóð. Einstaklingar sem fæddust árið 1958 eða fyrr geta fyrst hafið töku lífeyris við 61 árs aldur.

Athygli er vakin á að því seinna sem taka lífeyris hefst því hærri verður hann. Ástæðan er sú að lífeyririnn er þá greiddur út í styttri tíma.

Svona er sótt um sænskan lífeyri ef viðkomandi er búsettur utan Svíþjóðar.

Einstaklingur sem er búsettur í norrænu ríkjunum eða hefur verið almannatryggður gegnum starf í því landi sem hann á nú heima, skal hafa samband við lífeyrisstjórnvaldið í því landi sem við á til þess að sækja um sænskan lífeyri.

Erlenda lífeyrisstjórnvaldið sendir umsóknina til Pensionsmyndigheten í Svíþjóð þar sem réttindi viðkomandi eru könnuð og ellilífeyririnn greiddur. Málsmeðferðartími frá því að umsókn berst til Pensionsmyndigheten þar til viðkomandi fær fyrstu lífeyrisgreiðsluna er yfirleitt um fjórir mánuðir en í einhverjum tilvikum getur þetta tekið sex mánuði eða meira.

Einstaklingar sem eiga heima á ESB/EES-svæðinu eða í Sviss eiga bæði rétt á vinnumarkaðslífeyri og lágmarkslífeyri. Lágmarkslífeyririnn er greiddur út samkvæmt bráðabirgðalögum sem gilda til desember 2020. Verið er að kanna hvernig málum verður háttað að þeim tíma liðnum. Lágmarkslífeyririnn ræðst af því hversu lengi viðkomandi hefur átt heima í Svíþjóð. Mikilvægt er að tilkynna flutninga til Pensionsmyndigheten.

Hvar færðu svör við spurningum þínum?

Hafa skal samband við atvinnurekanda eða lífeyrissjóðinn ef spurningar vakna um vinnumarkaðslífeyri eða viðbótarlífeyrissparnað.

Nánari upplýsingar

Samband við yfirvöld
Spurning til Info Norden

Ef þú ert með spurningu skaltu fylla út eyðublaðið hérna:

ATH: Ef spurningin þín varðar afgreiðslu tiltekins máls eða umsóknar eða annarra persónulegra mála skaltu hafa samband við viðkomandi yfirvald.

Info Norden er upplýsingaþjónusta Norrænu ráðherranefndarinnar. Við gefum upplýsingar til fólks sem vill flytja, vinna, stunda nám, leita styrkjum eða hefja rekstur í öðru norrænu landi.
Leitaðu að skrifstofu Info Norden hérna