Lífeyriskerfið í Svíþjóð
Til þess að eiga rétt á opinberum lífeyri í Svíþjóð þarf að vera aðili að sænskum almannatryggingum. Aðild fæst annað hvort með því að starfa, eiga heimili eða vera skráð/ur í Svíþjóð.
Sé hætt að starfa í Svíþjóð, störf hafin í öðru landi eða flutt frá Svíþjóð haldast áunnin lífeyrisréttindi.
Sænska lífeyriskerfið er þrískipt og samanstendur af almennum lífeyri frá lífeyrisstofnuninni (Pensionsmyndigheten), vinnumarkaðslífeyri frá atvinnurekanda og í sumum tilvikum eigin lífeyrissparnaði.
Sænska lífeyrisstofnunin, Pensionsmyndigheten, hefur umsjón með almennum lífeyri frá ríkinu. Hann byggir á tekjum viðkomandi og er tvískiptur, annars vegar tekjutengdur lífeyrir og hins vegar skyldubundinn viðbótarlífeyrir.
Í almennum lífeyri felast nokkrir þættir sem tengjast því hvenær viðkomandi er fæddur og lágum tekjum eða tekjuleysi. Þessir þættir eru lágmarkslífeyrir, tekjutengdur viðbótarlífeyrir, húsnæðisstyrkur og framfærslustyrkur aldraðra.
Í almennum lífeyri felst einnig aðstandandalífeyrir sem er fjárhagsaðstoð ef nákominn ættingi deyr. Aðstandandalífeyrir samanstendur af barnalífeyri, breytingalífeyri og ekkjulífeyri.
Flest fólk fær einnig greiddan vinnumarkaðslífeyri frá atvinnurekanda. Einstaklingur sem hefur starfað á mismunandi stöðum fær vinnumarkaðslífeyri frá mismunandi lífeyrissjóðum eftir því hvar atvinnurekendur þeirra hafa haft samninga.
Í Svíþjóð eru fjórir stórir vinnumarkaðslífeyrissamningar. Það veltur á því hvar einstaklingur starfar og hvort atvinnurekandi hans er með samning undir hvaða samning viðkomandi heyrir. Þessir fjórir vinnumarkaðslífeyrissamningar ná til starfsmanna sveitarfélaga og landshlutastjórna, ríkisstarfsmanna, embættismanna í einkageiranum eða launþega í einkageiranum. Atvinnurekendur geta einnig farið aðrar leiðir varðandi vinnumarkaðslífeyri.
Það veltur á því í hvaða geira atvinnulífsins einstaklingur starfar og hvenær hann er fæddur hvaða vinnumarkaðslífeyrissamning hann heyrir undir.
Vakni spurningar um vinnumarkaðslífeyri er hægt að leita til atvinnurekanda, lífeyrissjóðs eða þjónustumiðstöðvar lífeyrismála (valcentral) eftir því undir hvaða vinnumarkaðslífeyrissamning viðkomandi heyrir.
Einnig er hægt að vera með viðbótarlífeyrissparnað og spara sjálf/ur gegnum banka eða tryggingafélag í Svíþjóð. Það er valfrjáls sparnaður.
Hægt er að fara mismunandi leiðir varðandi þennan persónulega lífeyrissparnað. Sem dæmi um viðbótarlífeyrissparnað til langs tíma er má nefna að leggja peninga inn á fjárfestingareikning (investeringssparkonto eða ISK) eða safna gegnum söfnunartryggingu.
Einnig er hægt að spara til framtíðar með því að greiða niður húsnæðislán.
Sjáðu hvað þú færð háan lífeyri
Ef þú ert með rafræn skilríki á borð við BankID eða Freja eID+ getur þú skráð þig inn á vefinn pensionsmyndigheten.se og reiknað út hvað þú færð háan lífeyri á mánuði þegar þú nærð lífeyrisaldri. Spáin sýnir almennan lífeyri, vinnumarkaðslífeyri og viðbótarlífeyri ef slíkur sparnaður er fyrir hendi. Spáin nær einungis til lífeyrisréttinda sem hafa áunnist í Svíþjóð.
Þú færð einnig ársskýrslu frá Pensionsmyndigheten og öðrum lífeyrissjóðum sem sýna árlegan lífeyrissparnað þinn. Ef þú ert ekki viss um hvort þú eigir vinnumarkaðslífeyri skaltu hafa samband við vinnustaðinn þinn.
Sænskur almennur lífeyrir þeirra sem eiga heima utan Svíþjóðar
Hægt er að flytja allan tekjutengdan lífeyri sem hefur áunnist í Svíþjóð úr landi. Rétt eins og ef þú byggir í Svíþjóð gildir tiltekinn lágmarksaldur um töku lífeyris.
Athygli er vakin á að því seinna sem taka lífeyris hefst því hærri verður hann, meðal annars vegna þess að lífeyririnn er greiddur út á færri árum. Hægt er að gera lífeyrisspá til að reikna áhrif eftirlaunaaldurs.
Svona er sótt um sænskan lífeyri ef viðkomandi er búsettur utan Svíþjóðar
Einstaklingur sem er búsettur á Norðurlöndum eða hefur verið almannatryggður gegnum starf í því landi sem hann er nú búsettur í skal hafa samband við lífeyrisstjórnvaldið í því landi sem við á til þess að sækja um lífeyri frá Svíþjóð.
Erlenda lífeyrisstjórnvaldið sendir umsóknina til Pensionsmyndigheten í Svíþjóð þar sem réttindi viðkomandi eru könnuð og almennur lífeyrir greiddur. Málsmeðferðartími frá því að umsókn berst til Pensionsmyndigheten þar til viðkomandi fær fyrstu lífeyrisgreiðsluna er yfirleitt um fjórir mánuðir en í einhverjum tilvikum getur þetta tekið sex mánuði eða meira.
Þú haldið tekjutengdum lífeyri, skyldubundnum viðbótarlífeyri og viðbótarlífeyri óháð því hvaða lands þú flytur til.
Ef þú býrð utan Svíþjóðar áttu ekki rétt á sænskum lágmarkslífeyri. Þú getur aðeins átt rétt á sænskum lágmarkslífeyri ef þú hefur litlar eða engar atvinnutekjur og býrð í Svíþjóð. Ef þú flytur til annars lands missir þú rétt þinn til lágmarkslífeyris og hættir að fá hann greiddan út.
Hvert er hægt að snúa sér með spurningar?
Hafa skal samband við atvinnurekanda eða lífeyrissjóðinn ef spurningar vakna um vinnumarkaðslífeyri eða viðbótarlífeyrissparnað.
Pensionsmyndigheten heldur upplýsingafundi á sænsku og ensku, þar sem gefnar eru upplýsingar um lífeyriskerfið í Svíþjóð og tækifæri gefst til að spyrja spurninga.
Nánari upplýsingar
Ef þú ert með spurningu eða ef þú hefur rekist á hindrun í norrænu landi skaltu fylla út eyðublað okkar.
ATH: Ef spurningin þín varðar afgreiðslu tiltekins máls eða umsóknar eða annarra persónulegra mála skaltu hafa samband við viðkomandi yfirvald.